Giới trẻ ‘nghiện chữa lành’

Tuần trước có bài post viral về việc giới trẻ đang dùng concert và chữa lành để gây mê thực tại, đến giờ mình mới có thời gian ngồi viết vài dòng. Bài đó gây ra nhiều ý kiến đồng tình lẫn phản đối quá trời (note: mình có cảm giác bài do AI viết, tại sao bây giờ đọc đâu cũng có câu ‘cần phải sòng phẳng với nhau rằng’, hmm. Mọi người nghĩ sao?)

Ý bao trùm là giá nhà đất đã trở nên quá cao khiến cho cánh cửa an cư đối với giới trẻ đã hoàn toàn khép lại. Để trốn chạy cảm giác bất an về thực tại, giới trẻ tìm đến các liều thuốc dopamine ngắn hạn như tiêu tiền cho concert, các retreat, khóa học chữa lành. Bạn ấy dùng hình ảnh khá hay là tháp Maslow rỗng ruột: khi tầng 2 là cảm giác an toàn về vật chất và sinh tồn còn chưa vững mà đã nhảy thẳng lên tầng 5 (khẳng định bản thân) thì sẽ dẫn đến việc nghiện chữa lành: áp lực → trốn chạy đi chữa lành → hết tiền → áp lực tăng cao → lại cần chữa lành.

Mình phải đọc đi đọc lại vài lần để nhặt ý (càng đọc mình càng tin bài này do AI viết). Tuy ngôn ngữ có vẻ đả kích chỉ trích khiến nhiều người phản ứng lại kiểu ‘Tiền của tao tao tiêu kiểu gì kệ tao’ (😅) nhưng nếu đọc một cách trung lập thì có nhiều ý khá hay. Như là đoạn nhà tâm lý học Viktor Frankl nói rằng động lực tối thượng của con người phải là ‘Will to Meaning’ (ý chí tìm kiếm ý nghĩa mục đích sống). Câu này bác Frankl hàm ý hãy tìm ra ý nghĩa của việc sống, bao gồm: những gì chúng ta làm cho thế giới; những gì chúng ta nhận lại từ thế giới; và thái độ của chúng ta khi đối diện với khổ đau. Nhưng tiếc là nó lại được hiểu thuần theo nghĩa duy vật nên mục đích sống giờ chỉ còn gắn với với các sở hữu vật chất nhà cửa, xe cộ, của cải.

Hay là đoạn bạn ấy nói tới việc ‘nghiện chữa lành’ để chạy trốn thực tại mình cũng khá đồng tình vì giống thuật ngữ spiritual bypassing, dùng các khái niệm tâm linh để tránh né việc phải hiện diện trong cơ thể, trong thế giới vật lý và chuyển hóa, làm việc với phần tối để thành một cá thể tâm linh. Một ví dụ của spiritual bypassing là nói rằng chúng ta là các linh hồn nên sống ở đây chỉ là cõi tạm, chẳng có ý nghĩa gì, buông xuôi không cần cố gắng nữa, kiểu vậy.

-

Có đoạn này mình muốn trích lại:

‘Thay vì chọn ‘nhảy cóc’ lên đỉnh tháp Maslow bằng những ảo ảnh xa hoa, có lẽ đã đến lúc thế hệ này cần can đảm bước xuống mặt đất. Chấp nhận sự thật rằng tầng 2 đang dang dở, chấp nhận tích lũy chậm chạp, chấp nhận sự bất an như một phần của cuộc sống, thay vì dùng tiền để mua một sự an tâm giả tạo’.

Tháp Maslow không nói rằng phải đi tuần tự từng tầng (phải được ăn no, rồi phải có nhà cửa, tiền tiết kiệm để cảm thấy an toàn, sau đó mới có thể nghĩ đến chuyện yêu đương, được tôn trọng và cuối cùng là khẳng định bản thân), chỉ có mãi sau này mô hình mới được đơn giản hóa thành ra cách hiểu như bây giờ. Mô hình được đề xuất cách đây đã hơn 80 năm, mình nghĩ tới giờ cũng cần được update để phù hợp với trạng thái ý thức, nhận thức ở thời điểm hiện tại rồi.

Nói tới chữa lành mà mỗi người đứng ở một góc độ khác nhau cũng khó ghê. Bạn viết bài hình như là sinh viên năm nhất nên mình hiểu tại sao bạn ấy lại có suy nghĩ như vậy. Nhưng đến một thời điểm chúng ta sẽ nhận ra sở hữu nhiều vật chất chưa hẳn đã tạo ra cảm giác an toàn. Nó là những tổn thương sâu hơn ở bên trong, điều này thì trong tất cả series về chữa lành mối quan hệ với tiền, bài học linh hồn của người giàu, tư duy trù phú, tư duy thiếu, tổn thương về giá trị, luôn cảm thấy không đủ, v.v. mình đều đã nhắc đến.

Sẽ không bao giờ chúng ta kiểm soát được môi trường bên ngoài và những gì sẽ xảy đến nên đúng như bạn ấy nói, bất an là một phần của cuộc sống. Nhưng nếu nhìn từ góc độ linh hồn, hành động xuất phát từ nỗi bất an để cố gắng giữ kiểm soát cũng lại là một hình thức chữa bề mặt mà tránh né đi sâu giải quyết tận gốc từ bên trong, mọi người có cảm thấy thế không?

Khi bên ngoài càng bất ổn biến động thì muốn chữa lành chỉ có một trụ cột thật vững ở bên trong mới là thứ chúng ta cần. Một nơi không dễ bị lung lay bởi giá nhà giá đất giá vàng. Một nơi an toàn, vững chãi để quay về.

Nhưng nghịch lý là rất nhiều khi để tìm thấy nơi an toàn bên trong đó thì lại phải chạm đáy mất hết tất cả những thứ tưởng-chừng-an-toàn ở bên ngoài. Để chúng ta nhận ra tháp Maslow không những bị rỗng ruột mà còn được xây trên cát từ một fake persona, một bản ngã giả chỉ chờ tới ngày sụp đổ 🥹

The only way Home is within.

P.