Ý nghĩa tâm linh trong truyện thần thoại Hy Lạp: thần Persephone và hành trình của linh hồn

Ý nghĩa tâm linh trong truyện thần thoại Hy Lạp: thần Persephone và hành trình của linh hồn

-

Mình đã viết kha khá các bài phân tích ý nghĩa tâm linh trong truyện cổ tích rồi nhưng các truyện đó hầu như toàn ‘cho trẻ con’ (nhưng nếu mọi người đã đọc thì sẽ thấy không trẻ con tẹo nào!). Bài này chúng ta nói đến một câu chuyện kinh điển trong thần thoại Hy Lạp là thần thoại Persephone và Hades nhé.

Tóm tắt truyện cho ai chưa đọc:

Truyện kể rằng Persephone, con gái của nữ thần mùa màng Demeter (tên khác là Ceres) và thần Zeus, bị thần địa ngục Hades (tên khác là Pluto) bắt xuống âm phủ làm vợ và trở thành nữ hoàng của thế giới bên kia. Khi Hades bắt Persephone, mẹ nàng là Demeter đi khắp nơi tìm kiếm con, đau buồn đến mức ngừng làm cho cây cối sinh trưởng. Thần Zeus thấy vậy bèn thuyết phục thần Hades thả Persephone, nhưng thần Hades đã cho Persephone ăn hạt lựu và từ đó Persephone chỉ có thể trở lại mặt đất 1/3 quãng thời gian của năm, thời gian còn lại phải ở lại thế giới âm phủ với Hades. Khi Persephone trở lại mặt đất, mẹ nàng là thần Ceres vui mừng khi thấy con và làm cho cây cối xanh tươi trở lại. Thần Persephone trở thành biểu tượng của thần mùa xuân.

-

Hầu như tất cả các diễn giải về sau này đều chỉ nhắc đến ý nghĩa nguồn gốc các mùa trong năm hoặc nói về tình mẫu tử, tình yêu của Persephone và Hades. Nhưng sâu xa hơn đây là một nghi thức nhập môn bí truyền (initiation mystery) về nguồn gốc của linh hồn, được kể lại dưới dạng một câu chuyện với rất nhiều biểu tượng ngầm.

1- Persephone còn có tên khác là Kore, Coras, có nghĩa là trinh nữ. Đây là biểu tượng cho linh hồn thuần khiết, nó cũng giống biểu tượng đứa trẻ trong các truyện cổ tích.

2- Thần Hades hay Pluto, thần của thế giới dưới lòng đất (underworld). Pluto còn đại diện cho cái chết, kết thúc, sự tái sinh, chuyển hóa và chữa lành. Thần Hades/Pluto là biểu tượng cho thế giới vật chất vì đối với linh hồn, thế giới vật chất luôn là thế giới của cái chết (the world of death), nơi ở thật sự của linh hồn là thế giới linh hồn cơ.

3- Khi thần Hades bắt cóc Persephone xuống âm phủ, nó chính là việc linh hồn nhập thể, đầu thai trong cơ thể vật lý trong thế giới vật chất này.

4- Mẹ của Persephone, thần Ceres, đi khắp thế gian để tìm con (linh hồn). Thần Ceres mang theo hai ngọn đuốc để tìm đường trong bóng đêm, biểu tượng của ánh sáng, trực giác, trí tuệ. Hành trình đi tìm con vừa có thể hiểu là tình mẫu tử nhưng ý nghĩa sâu hơn thì đó là hành trình thức tỉnh tâm linh: higher-self luôn luôn nỗ lực dẫn đường cho linh hồn.

5- Khi thần Ceres cầu xin thần Hades thả Persephone, ban đầu thần Hades từ chối vì Persephone đã ăn hạt lựu (pomegranate). Quả lựu là một biểu tượng tâm linh rất kinh điển/cổ điển. Nó gọi là trái cấm (nên trong nhiều phiên bản Adam & Eve không phải trái táo mà là trái lựu), cũng giống chi tiết Bạch Tuyết ăn trái táo tẩm thuốc độc của mụ phù thuỷ. Nó là ‘the fruit of the dead’, khi ăn vào sẽ gắn linh hồn với trần gian. Còn là biểu tượng của sự chuyển hóa, sinh sản, trí tuệ, khai mở (initiation).

6- Do đã ăn hạt lựu nên Persephone không thể quay lại hoàn toàn được nữa. Persephone được về thăm mẹ 1/3 quãng thời gian một năm, còn lại 2/3 thời gian phải ở lại dưới âm phủ. Nó chính là việc khi cơ thể ngủ vào ban đêm thì linh hồn rời cơ thể để về trong thế giới linh hồn. Các giấc mơ chính là những trải nghiệm thật mà linh hồn đã trải qua. Linh hồn ở trong thế giới vật chất nhưng không phải là bị ‘giam cầm’ ở đây.

-

Có rất nhiều truyện cổ tích, truyện thần thoại đều cùng chung motif là linh hồn bị ‘rơi xuống’ từ thế giới trên cao, hay chìm vào giấc mơ (như Alice ở xứ sở thần tiên), hay hành trình của linh hồn chuyển hóa bóng tối tìm thấy ánh sáng.

Tất cả những câu chuyện này đều chứa các biểu tượng cổ điển để đánh thức phần tiềm thức sâu thẳm, để con người không sợ cái chết và để nhận ra sự bất tử của linh hồn. Và vì thế khi đọc chúng ta mới luôn có cảm giác có những phần ký ức cá nhân bên trong cũng đang cựa quậy để gợi nhắc mình về một miền nào đó xa xôi mà chúng ta đã từng thuộc về.

Nên là nó không hề là truyện ‘chỉ dành cho trẻ con’ một chút nào đâu ^^ Nếu ai hiểu thì sẽ hiểu 😉